herstel

Achttien maanden, dacht Stijn. Achttien maanden waren er nodig geweest om het werk Black on Maroon (1958) van Mark Rothko te restaureren. De afbeelding van het schilderij op de website van Tate Gallery maakte op hem niet echt indruk; daarvoor moest hij misschien naar het museum zelf gaan.

De bekladder van het schilderij, een Poolse kunstenaar en mede-ontwikkelaar van het yellowisme, moest voor deze actie anderhalf jaar achter de tralies. Hij nam afstand van zijn daad; stelde dat vandalisme en zijn kunstvisie niets met elkaar te maken hadden.

Nu Stijn die visie las, vond hij de straf nogal een opoffering geweest: kunst wordt alleen als kunst gezien wanneer deze zich in de context van een galerie bevindt. Door een gele, fysieke context buiten de galerie te creëren (een chamber) en kunstobjecten daar te exposeren is het mogelijk de kunst tijdelijk van zijn betekenis te ontdoen. Binnen deze context worden alle interpretaties gereduceerd tot één: yellow. Door yellowisme te zien als kunst of anders dan alleen yellow wordt yellowisme van zijn enige doel beroofd. Er bestaat geen vrijheid van interpretatie binnen yellowisme; alles gaat over niets meer dan yellow.

Gelukkig was er nog de vrijheid om een dergelijke chamber wel of niet binnen te gaan, dacht Stijn.

Hij zocht het krantenknipsel op over de restauratie. Het werk van Rothko was rechts onderin beklad met de tekst: a potential piece of yellowism. Stijn vond het niet kunnen, maar inhoudelijk wel in lijn met de opvattingen van de kunstenaar. Alleen was het schilderij nu zelf bezoedeld en niet meer het kunstobject zoals het in die galeriecontext behoorde te zijn; had de kunstenaar door het doek zelf te veranderen zijn eigen visie onderuit gehaald? Misschien had het beter geweest de tekst (plus uitleg) als tekstbordje naast het werk te plakken.

Stijn keek naar de foto waarop medewerkers van het Tate het gerestaureerde schilderij terug hingen. Hij vroeg zich af hoe hij het werk van Rothko nu zou ondergaan, met in het achterhoofd dat er een flinke restauratie aan te pas was gekomen om het kostbare werk weer in originele staat te krijgen. De restauratoren maakten zelfs een kopie van het schilderij (gemaakt van onder meer olieverf, synthetische hars, eieren en lijm) en bekladden dit met eenzelfde stift. Toen zij erin slaagden deze kopie te herstellen, durfden zij de echte Rothko te restaureren.

Stijn was benieuwd. Hij zou willen zien, of je er niks van zou zien.