herstel

Achttien maanden, dacht Stijn. Achttien maanden waren er nodig geweest om het werk Black on Maroon (1958) van Mark Rothko te restaureren. De afbeelding van het schilderij op de website van Tate Gallery maakte op hem niet echt indruk; daarvoor moest hij misschien naar het museum zelf gaan.

De bekladder van het schilderij, een Poolse kunstenaar en mede-ontwikkelaar van het yellowisme, moest voor deze actie anderhalf jaar achter de tralies. Hij nam afstand van zijn daad; stelde dat vandalisme en zijn kunstvisie niets met elkaar te maken hadden.

Nu Stijn die visie las, vond hij de straf nogal een opoffering geweest: kunst wordt alleen als kunst gezien wanneer deze zich in de context van een galerie bevindt. Door een gele, fysieke context buiten de galerie te creëren (een chamber) en kunstobjecten daar te exposeren is het mogelijk de kunst tijdelijk van zijn betekenis te ontdoen. Binnen deze context worden alle interpretaties gereduceerd tot één: yellow. Door yellowisme te zien als kunst of anders dan alleen yellow wordt yellowisme van zijn enige doel beroofd. Er bestaat geen vrijheid van interpretatie binnen yellowisme; alles gaat over niets meer dan yellow.

Gelukkig was er nog de vrijheid om een dergelijke chamber wel of niet binnen te gaan, dacht Stijn.

Hij zocht het krantenknipsel op over de restauratie. Het werk van Rothko was rechts onderin beklad met de tekst: a potential piece of yellowism. Stijn vond het niet kunnen, maar inhoudelijk wel in lijn met de opvattingen van de kunstenaar. Alleen was het schilderij nu zelf bezoedeld en niet meer het kunstobject zoals het in die galeriecontext behoorde te zijn; had de kunstenaar door het doek zelf te veranderen zijn eigen visie onderuit gehaald? Misschien had het beter geweest de tekst (plus uitleg) als tekstbordje naast het werk te plakken.

Stijn keek naar de foto waarop medewerkers van het Tate het gerestaureerde schilderij terug hingen. Hij vroeg zich af hoe hij het werk van Rothko nu zou ondergaan, met in het achterhoofd dat er een flinke restauratie aan te pas was gekomen om het kostbare werk weer in originele staat te krijgen. De restauratoren maakten zelfs een kopie van het schilderij (gemaakt van onder meer olieverf, synthetische hars, eieren en lijm) en bekladden dit met eenzelfde stift. Toen zij erin slaagden deze kopie te herstellen, durfden zij de echte Rothko te restaureren.

Stijn was benieuwd. Hij zou willen zien, of je er niks van zou zien.

gave

Er lag een briefje op de mat met een telefoonnummer. Van ene Mr. Toumen: Helderziende, medium, astroloog, magnetiseur.  

Stijn was benieuwd of Mr. Toumen dezelfde man was als alle andere meneren die dergelijke briefjes door de bus hadden gegooid. Hij las verder.

Mr. Toumen met gaven van mijn grootvader. Wiens grootvader werd precies bedoeld? Had Mr. Toumen de brief zelf opgesteld of had hij iemand in de arm genomen die al dan niet toevallig een grootvader had die dezelfde gaven bezat als hij? En was het bezit van de gaven van een grootvader een directe indicatie voor een goede helderziendheid?

De rest van de tekst bezat een hoop komma´s, maar Stijn ging ervoor.

Geen probleem zonder oplossing: helpt met uw problemen dichtbij of ver weg, dankzij groot helderziende kennis, vernietigt de negatieve invloeden, verzekert de toekomst, neutraliseert alle vijandigheid, verzoening door hernieuwde genegenheid, zelfs in de meest hopeloze gevallen, geneest ieder complex, zowel lichamelijk als geestelijk, ook impotentie en bezweringen. Bescherming tegen elk gevaar. SNEL 100% RESULTAAT!

Stijn vroeg zich af hoeveel mensen daadwerkelijk naar een helderziende waren gegaan op basis van briefjes zoals deze. Zelf ontmoette hij een keer een hindoe priester toen hij nog als thuishulp werkte. Stijn pakte zijn schoenendoos met prullaria en vond de aantekeningen van het contact met hem.

Je doorziet mensen. Zoek nr. 5. Ik hou van mijn vriendin. Goed, toch zoek je uiteindelijk een 5. Altijd in contact zijn met je lichaam. Numerologie. Schrijver. Je bent een winkelier. Je bent een handelsmens. Eigen baas zijn. Ga geen plastic dingen kopen. Natuursteen. Goed voor je ziekte. Goed voor je geluk. Certificaat vragen. Je wilt altijd nieuwe plannen. Doorzetten, dan komt het wel goed. Je hebt een gave. Je bent geen domme mens. Klein beetje boter. Trouwen. De beste dagen zijn woensdag en vrijdag. Laat je bloed altijd controleren. Je moet je niet druk maken. Emerald. Voor business en voor seksleven. Van 21 mei tot 27 juni. Van 21 aug. tot 27 sept. Loterij winnen. 

Alle aansporingen en conclusies was hij volledig vergeten. Terwijl Stijn nog eens goed naar Mr. Toumens briefje keek, bedacht hij zich dat de ene helderziende de andere niet hoefde te zijn.

ochtend

Hij keek nog eens goed naar de voorpagina van de krant. Wat was eigenlijk hetgeen geweest dat het meest de aandacht trok? De foto van die twee mannen die lieflijk hun kip vasthielden? De kop: ‘Gemeenten vernieuwen hun zorg?’ En wie was Daniele Gatti eigenlijk?

Stijn had zich eigenlijk al teveel dingen afgevraagd bij de Voetnoot van Grunberg, die hij altijd als eerste las. Een zekere Alexander Schapiro werd hierin aangehaald die tegen Alf Radatz zegt: ‘Ik ga je vrouw stelen.’ Deze vrouw werd ook daadwerkelijk Schapiros echtgenote.

Stijn dacht vanuit Radatz perspectief aan zijn eigen relatie; dat er een man zou komen die het van hem mocht proberen, dat stelen, al wist Stijn zeker dat zijn vriendin nooit gestolen zou willen worden. Maar zou het gebeuren dan zou hij haar niet terug willen. Zo dacht hij even aan een leven zonder vriendin.

Stijn ging weer verder met het scannen van de pagina. Onderaan stonden twee boekadvertenties. De linker prees het boek van Stefan Hertmans aan, de rechter dat van Mart Smeets.

Het feit dat Hertmans de AKO Literatuurprijs had gewonnen maakte Stijn nieuwsgierig, maar juist ook weer niet. Hij bleef een zwak voor genomineerden houden en voor het getal twee. Dat deze winst bovenaan de advertentie nog eens werd benadrukt, beviel Stijn ook niet. Daarnaast leek boodschappen doen hem in zijn situatie meer van belang dan het aanschaffen van dit boek.

Smeets zijn boek werd betiteld als een spontaan, eerlijk, doordacht en verwonderd commentaar. Stijn dacht aan antoniemen: berekenend, vals, ondoordacht. Voor verwonderd kon hij even geen antoniem vinden, misschien was dat maar beter ook. CADEAUTIP! stond er vermeld bij het boek van Smeets. Het was met Sinterklaas en Kerst in het achterhoofd kennelijk beter om dit boek te krijgen van iemand anders of zelf cadeau te doen. Stijn dacht dat Smeets het waarschijnlijk geen zier zou interesseren of het boek zijn lezers als cadeau zou bereiken.

In de linkerbenedenhoek bracht Kras een stedentrip naar Duitsland aan de man. Met grote dikke letters stond ‘Kerstshoppen’ geschreven en linksboven in het beeld de slogan ‘De wereld is Kras’. Stijn vroeg zich af of er daadwerkelijk een partij was ingehuurd om deze slogan te verzinnen en dacht aan de sloganslagers die pretendeerden zijn slager te zijn. Toch vond hij het fijn dat de slagers de klanten in hun slogans nog vousvoyeerden.

Stijn besefte zich plots dat hij deze ochtend nog geen nieuws tot zich had genomen. Hij keek op de klok van zijn telefoon en liep naar de hal om zijn jas aan te trekken. Werk wachtte niet.